W źródłach pisanych zamek pojawia się po raz pierwszy w 1362 roku, jednak już wcześniej miejsce to musiało być ufortyfikowane. Już w 1311 roku, podczas buntu wójta Alberta w Krakowie, król Władysław I Łokietek właśnie w Dobczycach wydał dokument pozbawiający dóbr zbuntowanych mieszczan krakowskich.
Pierwotnie zamek zajmował najwyższą partię wzgórza i składał się tylko z cylindrycznej wieży o średnicy około 9 m, otoczonej drewniano-ziemnymi umocnieniami. Zamek stanowił militarną ochronę komory celnej, której funkcjonowanie potwierdza dokument z 1359 roku. W 1359 roku zamek i okolice znalazł się w zarządzie Mikołaja Wierzynka, którego rodzina utrzymywała je do 1379 roku, kiedy to dobra te powróciły do rąk królewskich.
W kolejnych wiekach zamek doczekał się gruntownej przebudowy i składał się z zamku górnego i dolnego. W 1390 roku król Władysław Jagiełło nadał zamek za zasługi Klemensowi z Moskorzowa. Po śmierci Klemensa zamkiem zarządzali jego potomkowie - Kamienieccy i Lanckorońscy. W 1467 roku zamek opanowali "Bracia Żebracy", czyli niepłatni polscy żołnierze, których z zamku wyrzuciły wojska starosty krakowskiego Mikołaja Pieniążka. Na zamku w Dobczycach Jan Długosz nauczał dzieci Kazimierza Jagiellończyka - królewiczów Zygmunta, Aleksandra, Władysława, Fryderyka, Jana i Kazimierza. W 1473 roku, po powrocie z nieudanej wyprawy po koronę węgierską, na zamku przez kilka miesięcy przebywał królewicz Kazimierzą. W 1527 roku amek otrzymał w dożywotnie posiadanie Stanisław Czarny z Witowic. Następnie zamek przeszedł na własność Burzeńskich herbu Poraj i Bonerów, a od 1585 roku Lubomirskich.
Rządy Sebastiana Lubomirskiego, pełniącego urząd starosty w latach 1585-1613, to dla zamku okres świetności. Sebastian Lubomirski gotycką warownię przebudował w latach 1593-1594 na renesansową rezydencję. Zamek nie ucierpiał w trakcie pierwszego potopu szwedzkiego, jednak podczas drugiego najazdu Szwedów w 1702 roku zamek został zniszczony i zaczął podupadać co pogłębił pożar w 1735 roku. W XIX wieku zamek zaczęto stopniowo rozbierać i dopiero po 1901 roku przeprowadzono pierwsze prace zabezpieczające.
W 1960 roku za sprawą nauczyciela Władysława Kowalskiego, późniejszego pierwszego kustosza, rozpoczęto na wzgórzu zamkowym prace wykopaliskowe. Po wielu latach odrestaurowano i odbudowano część zamku. Dzisiaj zamek jest własnością PTTK i działa tu Muzeum Regionalne PTTK im. Władysława Kowalskiego  (fot.)  (fot.)  (fot.).

W związku z budową zbiornika wodnego oraz zapory obok zamku powstał skansen architektury drewnianej będący działem etnograficznym muzeum  (fot.). Pierwszy obiekt z terenu budowy sztucznego jeziora przeniesiono już w 1968 roku. Obecnie skansen tworzą następujące budynki: XIX-wieczny budynek karczmy z kilkoma ekspozycjami tematycznymi  (fot.)  (fot.), spichlerz (obecnie kuźnia)  (fot.), piętrowy kurnik  (fot.), trzy wozownie  (fot.)  (fot.) oraz chałupa chłopska, w której została stworzona ekspozycja dotycząca zwyczajów pogrzebowych  (fot.). Ponadto na terenie skansenu znajduje się najstarsza kapliczka przydrożna ziemi dobczyckiej z 1604 roku  (fot.), studnia z żurawiem, kierat i drewniane ule. W zbiorach skansenu znajduje się ponad 1000 eksponatów etnograficznych.
Zamek wciąż jest odbudowywany.

Wzgórze zamkowe można obejść dookoła bardzo malowniczą widokową ścieżką z widokami na zamek, Dobczyce i Jezioro Dobczyckie. Zobaczymy wtedy zrekonstruowane w 2013 roku mury z bramą i basztą, na szczycie której powstał punkt widokowy. Na wzgórzu, w obrębie średniowiecznych murów miejskich, leży też kościół św. Jana Chrzciciela z dzwonnicą z XIX wieku. Poprzedni kościół w tym miejscu został rozebrany po 1790 roku. Do budowy nowego kościoła częściowo użyto budulca ze zrujnowanego zamku.
My niestety nie poszliśmy już tą ścieżka, ale w dniu kiedy odwiedziliśmy zamkowe wzgórze w Dobczycach, był taki upał i koszmarnie ciężkie, duszne powietrze, że po zwiedzeniu zamku i skansenu, zwyczajnie nie mieliśmy siły na dalszy spacer, tym bardziej, że wcześniej odwiedziliśmy już zamek w Niepołomicach. Cóż, może jeszcze kiedyś tu wrócimy, żeby odrobić zaległości...

Zamek i skansen jest udostępniany do zwiedzania, obowiązuje jeden bilet. Wystawa w zamku obejmuje obecnie kilka sal:

Zamek znajduje się w miejscowości Dobczyce, w powiecie myślenickim, województwie małopolskim. Zamek jest pięknie położony na wzgórzu nad Jeziorem Dobczyckim  (fot.). Samo miasto leży nad rzeką Rabą, między Pogórzem Wiśnickim a Pogórzem Wielickim. Według danych z 2019 roku miasto liczy około 6500 mieszkańców.
Dobczyce leżą w odległości około 28 km na południowy wschód od Krakowa.