Położone malowniczo wśrod lasów i jezior, pełne zieleni, bo ponad połowę jego powierzchni stanowią lasy i parki, z rzeką Gwdą przepływającą przez samo centrum, tworzącą ładną wysepkę z parkiem. Miasto, w którym na nadrzecznych bulwarach można spotkać Dobre Anioły, dla niepoznaki chowające swoje skrzydła i wyglądające jak zwykli ludzie... W każdym razie ja takiego Anioła spotkałem, ma na imię Joanna...
To Piła, niewielkie, urocze 70-tys. miasteczko w północnej Wielkopolsce. Zapraszam do spaceru po Pile, mieście Dobrych Duszków :-)

        

Leży w północnej części Wielkopolski (96 km od Poznania) nad rzeką Gwdą  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.). Jest czwartym co do wielkości miastem województwa i według danych z roku 2006 liczy około 74 tys. mieszkańców, a prawie 60% ludności nie przekroczyło 40 roku życia.
Piła to zielone miasto, ponad 54% powierzchni stanowią lasy i parki, a w granicach miasta znajduje się też kilka jezior i sztucznych zalewów  (fot.). Najstarszym parkiem Piły jest Park Miejski im. Stanisława Staszica, który powstał pod koniec XIX wieku  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.), największym zaś Park na Wyspie, urządzony w latach 70-tych ubiegłego wieku na wyspie na rzece Gwdzie  (fot.)  (fot.).
Piła to ważny węzeł kolejowy i drogowy. Z pilskiego dworca PKP tory biegną aż w 7 kierunkach, tędy przebiegają też dwie drogi krajowe: numer 10 i 11.
Piła stanowi spory ośrodek przemysłowy. Do największych zakładów należą m.in.: Przedsiębiorstwo Poszukiwania Nafty i Gazu NAFTA sp. z o.o., Philips Lighting Poland SA, Philips Lighting Electronics oraz drukarnie firm Agora SA i Winkowski sp. z o.o.

Najstarsza osada powstała prawdopodobnie w wieku XIV, a pod koniec tego wieku została włączona do Polski przez króla Kazimierza Wielkiego. Prawa miejskie uzyskała w wieku XV, a potwierdzone zostały przez króla Zygmunta Starego w roku 1513. Od tej pory Piła była miastem królewskim w starostwie ujsko-pilskim.
W latach 1626 i 1834 miasto niszczyły wielkie pożary, ponadto dwukrotnie było zajmowane przez wojska szwedzkie. W 1772 roku, po pierwszym zaborze Polski, została zajęta przez Prusy (niem. Schneidemühl). W latach 1807-1815 należała do departamentu bydgoskiego Księstwa Warszawskiego.
W roku 1755 w Pile urodził się Stanisław Staszic, ksiądz, pisarz, filozof i geolog, twórca geologicznej mapy Polski (pomnik St. Staszica  (fot.)).
W roku 1851 otwarto pierwsze połączenie kolejowe łączące Piłę z Krzyżem i Bydgoszczą, która to linia stanowiła część magistrali łączącej Berlin z Królewcem. W kolejnych latach otwierano następne linie: w 1873 w kierunku Tczewa, w 1879 linię Poznań-Piła-Kołobrzeg, a w 1881 linię do Wałcza.
Po pierwszej wojnie światowej Piła pozostała w granicach Niemiec, a granica przebiegała 6 km od miasta. Mimo dominacji ludności niemieckiej, Piła pozostała ośrodkiem polskości: działały tu liczne polskie organizacje społeczne oraz oddział Związku Polaków w Niemczech. Od 1930 roku działał tu także konsulat Rzeczypospolitej.
Podczas drugiej wojny światowej Piła była dużym ośrodkiem przemysłu zbrojeniowego, a w roku 1945 miasto zostało zamienione w twierdzę i włączone w skład umocnień Wału Pomorskiego. Po ciężkich walkach (24.01.-14.02) Piła została zdobyta przez wojska rosyjskie z 47 Armii 1 Frontu Białoroskiego. W skutek walk miasto zostało zniszczone w ponad 70%. Po wojnie miasto wróciło w granice Polski i zostało odbudowane. W latach 1975-1998 miasto było siedzibą wojewody, obecnie jest powiatem w składzie województwa wielkopolskiego.

Ze względu na wcześniejsze pożary i olbrzymie zniszczenia wojenne, w Pile nie ma zbyt dużo obiektów zabytkowych. Do najciekawszych ocalałych można zaliczyć:

• Dom rodzinny Stanisława Staszica
Budynek z muru pruskiego z drugiej połowy XVIII wieku przy ulicy Browarnej, w którym prawdopodobnie urodził się Staszic. Obecnie mieści się tam poświęcone mu muzeum.  (fot.)


• Arsenał
Dawna zbrojownia Landwehry z lat 1843-1844 przy ulicy 1 Maja.


• Budynek TP SA
Budynek dawnej poczty z lat 1893-1895 w stylu neorenesansowym przy Alei Piastów.  (fot.)


• Kościół pw św. Stanisława Kostki
Kiedyś ewangelicki, obecnie katolicki kościół w stylu neogotyckim przy ulicy Browarnej.  (fot.)  (fot.)  (fot.)


• Budynek Bractwa Kurkowego
Zbudowany pod koniec XIX wieku z muru pruskiego, niegdyś siedziba Bractwa, obecnie pensjonat. Stoi na skraju Parku Miejskiego.  (fot.)


• Muzeum Okręgowe
Budynek z drugiej połowy XIX wieku, w którym w latach 1934-1939 mieścił się konsulat RP, przy ulicy Browarnej.


• Dawne kasyno oficerskie
Zbudowane pod koniec XIX wieku, obecnie siedziba banku, przy ulicy Browarnej.  (fot.)


• Szkoła Policji
Neogotycki budynek dawnej prowincji pilskiej przy Placu Staszica z lat 1926-30.


• Dworzec PKP
Zbudowany w roku 1853, przebudowany w 1876, przy ulicy Zygmunta Starego.  (fot.)  (fot.)


• Kościół pw św. Antoniego
Katolicki kościół przy ul. Ludowej oddany do użytku w 1930 roku w stylu modernistycznym. Wewnątrz kościoła jeden z największych w Europie drewnianych krucyfiksów z figurą Chrystusa.


• Kościół Św. Rodziny
Neobarokowy kościół z lat 1912-1915 z dwiema wieżami, przy ulicy Św. Jana Bosko.  (fot.)  (fot.)  (fot.)

07.2008

Na podstawie Słownika geograficzno-krajoznawczego Polski, wyd. PWN 1998 oraz stron internetowych: Wikipedia, oficjalna strona Piły.

Aktualizacja 03.01.2016