Od XVIII wieku na rynku w Raciborzu stoi Kolumna Matki Boskiej postawiona w podzięce za ocalenie miasta podczas zarazy. Według legendy nie wolno ruszyć cokołu kolumny ani kopać wokół niego, bo miasto zaleje wielka woda.
W lipcu 1997 roku, podczas powodzi "stulecia", ucierpiał również Racibórz. A rok wcześniej na rynku prowadzone były prace archeologiczne. I jak tu nie wierzyć legendom...

• Zamek książąt raciborskich  (fot.)  (fot.)  (fot.)
Wzniesiony, a właściwie przebudowany przez księcia Przemysła w latach 1281-1288. Powstały wówczas murowane budowle m.in. kaplica zamkowa. Zamek składał się z trzech skrzydeł. Skrzydło wschodnie jest lekko załamane z występującym przed lico budynkiem bramnym i przylegającą do niego kaplicą  (fot.). Całość kompleksu otoczona była fosą. Po przejęciu księstwa przez czeskich Przemyślidów na zamku rezydowali kasztelanowie. W 1519 roku, podczas pożaru, zawaliła się południowa ściana i sklepienie kaplicy. W 1532 roku, margrabia Jerzy Hohenzollern z Karniowa założył na zamku browar.
W latach 1603-1636 przeprowadzono rozbudowę i remont zamku. W latach wojny trzydziestoletniej na zamku stacjonowały wojska cesarskie, siedmiogrodzkie i szwedzkie. W 1637 roku, tuż po zakończeniu remontu, zamek spłonął. W 1642 roku zamek kupił hrabia Jerzy von Oppersdorf. W rękach tej rodziny pozostawał do 1712 roku, kiedy budowlę kupił hrabia von Sobeck. W 1858 roku kolejny pożar zniszczył większość zabudowań zamkowych.
Podczas II wojny światowej, w 1945 roku, spaliła się brama i skrzydło wschodnie. Od lat 90-tych XX wieku zamek był stopniowo odnawiany. Obecnie zamek należy do Powiatu Raciborskiego, który w czerwcu 2012 roku zakończył renowację budynku bramnego, domu książęcego i słodowni. W części zamku mieszczą się sale ekspozycyjne  (fot.)  (fot.).
• Kaplica zamkowa św. Tomasza Kantuaryjskiego  (fot.)  (fot.)  (fot.)
Kaplica powstała w latach 1288-1293 w stylu gotyckim. W latach 1288-1416 przy kaplicy znajdowała się kolegiata, którą ufundował biskup wrocławski Tomasz II. Kaplica bywa nazywana perłą gotyku śląskiego.


• Kościół farny Wniebowzięcia NMP  (fot.)  (fot.)
Kościół zbudowano w 1205 roku za rządów księcia Mieszka I Plątonogiego. W 1300 roku kościół spłonął, ale wkrótce został odbudowany. Powstała wówczas nawa główna z gwiaździstymi sklepieniami we wschodniej części oraz prezbiterium z cechami wczesnego śląskiego gotyku. W 1416 roku książę Jan II Żelazny przeniósł z zamku do świątyni kapitułę kolegiacką. Do południowej ściany prezbiterium dobudowano wówczas kapitularz i skarbiec. W 1654 roku prezbiterium wyposażono w stalle kanonickie, powstałe na wzór stalli z kościoła Mariackiego w Krakowie. W 1810 roku władze pruskie zniosły kolegiatę, a kościół pełnił funkcje największej raciborskiej parafii. W 1945 roku, pod koniec II wojny światowej został poważnie zniszczony.
Kościół zbudowano w stylu gotyckim. We wnętrzu znajdują się sklepienia gwiaździste. Od strony południowej do prezbiterium jest dobudowany dawny kapitularz i skarbiec. Ołtarz główny w stylu barokowym zbudowano w latach 1656-1660  (fot.). Znajdują się w nim obrazy przedstawiające koronację Najświętszej Maryi Panny z połowy XVII wieku oraz Wniebowzięcie NMP z 1890 roku. We wnękach między kolumnami ołtarza są umieszczone rzeźby świętych: Jana Chrzciciela, Jadwigi, Jana Ewangelisty, Elżbiety, Wacława, Sebastiana, Rocha i Floriana, natomiast w zakończeniu figura św. Marcelego - patrona Raciborza. Od zachodu do nawy świątyni przylega Kaplica Polska z XV wieku. W kaplicy znajduje się tablica ufundowana na pamiątkę pożaru miasta z 1574 roku. W lewej nawie bocznej znajduje się nagrobek prałata Marcina Jerzego Korrigera z 1715 roku.


• Kościoł św. Jakuba  (fot.)  (fot.)
Kościół św. Jakuba, usytuowany w narożu Rynku, to jedyna pozostałość po klasztorze dominikanów. Dominikanie zostali sprowadzeni do Raciborza około 1258 roku. Obecny wygląd świątyni pochodzi z początków XV wieku, po pożarze z 1300 roku. Główny układ architektoniczny powstał po przebudowie zakończonej w 1655 roku, po kolejnym pożarze z 1637 roku. W tym roku powstała również kaplica grobowa rodziny hrabiów von Gaschin oraz Matki Boskiej Szkaplerznej. W 1810 roku, po kasacji klasztoru dominikanów, kościół przyklasztorny miał zostać zlikwidowany. Jednak w 1811 roku zawarto porozumienie, które mówiło, że w kościele będą odprawiane nabożeństwa w języku polskim. Nabożeństwa w języku polskim odprawiane były do 1938 roku. W 1945 roku, wskutek działań wojennych, spalił się dach, ołtarz oraz uszkodzono sklepienie prezbiterium. Odbudowę zakończono w 1947 roku. Kościół św. Jakuba pełnił wtedy, do czasu odbudowy kościoła Wniebowzięcia NMP, rolę kościoła parafialnego dla centrum miasta. Obecnie w kościele odbywają się Msze Święte w języku niemieckim oraz nabożeństwa dla młodzieży. Jest kościołem filialnym należącym do parafii Wniebowzięcia NMP.
Świątynia w stylu gotyckim jest budowlą orientowaną z jedną, szeroką nawę. Od strony wschodniej poprzedzona jest wieloprzęsłowym chórem. Elewacja zachodnia od strony Rynku posiada wystrój neoromański, natomiast wieży i elewacjom bocznym przywrócono styl gotycki. Po prawej stronie od głównego wejścia znajduje się marmurowy krzyż, który stoi tam od czerwca 1874 roku. Natomiast po drugiej stronie znajduje się pomnik św. Jana Nepomucena sprzed 1720 roku.
Wewnątrz najcenniejsza jest kaplica grobowa hrabiów von Gaschin. Znajduje się ona za klasycystyczną amboną z końca XVIII wieku  (fot.). Na sklepieniu kaplicy oraz w obramowaniu okna można zobaczyć stiukową dekorację powstałą w latach 1637-1655. Ołtarz w kaplicy pochodzi z 1661 roku i wykonany jest z czarnego marmuru, a w środkowym polu ołtarza znajduje się Grupa Ukrzyżowania, która wykonana jest z alabastru. Naprzeciw rodowej kaplicy von Gaschin, znajduje się południowa kaplica, w której jest ołtarz Różańca Świętego ufundowany w 1659 roku. Pozostałe ołtarze pochodzą z II połowy XVIII wieku i mają formę barokową. Pierwotny ołtarz główny poświęcony św. Jakubowi spłonął w 1945 roku. Obecny ołtarz ma formę pseudogotycką.


• Kościół św. Ducha  (fot.)
To były kościół i klasztor sióstr dominikanek. Konsekracji dokonał biskup Nanker w 1335 roku. W 1810 roku dokonano sekularyzacji zakonu, a klasztor przekształcono na Królewsko-Ewangelickie Gimnazjum (obecnie Zespół Szkół Ekonomicznych). Kościół aż do początku XX wieku działał jako kościół ewangelicki, a obecnie mieści się tu muzeum miejskie. W muzeum można zobaczyć unikalne w skali kraju ekspozycje, m.in. nekropolię książąt raciborskich, zakonnic oraz dobrodziejów konwentu w dawnym prezbiterium. Ciekawa jest również wystawa "W krainie Ozyrysa" z mumią z okresu XXII dynastii (800 rok p.n.e.), dwa oryginalne sarkofagi oraz zdobiony kartonaż.


• Baszta Więzienna  (fot.)  (fot.)
Baszta została wybudowana około 1574 roku w ciągu murów miejskich. W XVII wieku w baszcie byli przetrzymywani mistrzowie masarscy oskarżeni o zawyżanie cen. W latach 1896-1900 została przebudowana. Kolejny remont przeprowadzono w 1958 roku, a w 1994 roku usunięto tynki z wieży od strony północnej. W maju 2007 roku Narodowy Bank Polski wypuścił do obiegu okolicznościową monetę o nominale 2 zł z wizerunkiem raciborskiej baszty. W październiku 2007 roku uchwałą Rada Miasta baszta znalazła się w logo miasta.
Baszta została wybudowana w stylu renesansowym. Pierwotnie baszta miała prawdopodobnie tylko trzy ściany, a od strony miasta była otwarta. Zbudowana jest na planie prostokąta, w trzech czwartych wysokości przecięta silnie profilowanym gzymsem ponad którym znajduje się attyka ze strzelnicami kluczowymi. W narożach znajdują się cztery kwadratowe wieżyczki. Przy baszcie zachował się fragment murów obronnych.


• Kolumna Matki Boskiej  (fot.)  (fot.)
Wykonana w latach 1725-1727 przez austriackiego artystę Johanna Melchiora Österreicha w stylu późnobarokowym. Miało to być wotum dziękczynne za opuszczenie zarazy, która dotknęła miasto w 1715 roku.
Kolumna wykonana jest z piaskowca i znajduje się na środku Rynku. Na dwustopniowej podstawie stoi trójboczny, regularny piedestał, który posiada wklęsłe boki i ścięte naroża, które są opięte płaskimi esownicami. Cokół pokrywa rzeźbiona dekoracja akantowa. W górę wznosi się nastawa z rzeźbionymi kartuszami herbowymi oraz aniołkami. Zwieńczeniem kolumny jest posąg Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia, która ma koronę 12 gwiazd oraz księżyc u stóp. Stoi na słupie kłębiących się chmur, które wznoszą anioły oraz depcze węża. Cokół na trzech narożach zwieńczony jest rzeźbami trzech orędowników, a na nadstawie znajdują się herby fundatorów. Są to: po stronie wschodniej św. Florian, patron od pożarów; na zachodniej św. Sebastian, patron od morowego powietrza; od północy św. Marceli papież, który jest patronem Raciborza.
Z kolumną związana jest legenda, która głosi, że miasto zaleje woda jeżeli ktokolwiek odważy się ruszyć cokół lub kopać wokół niego. Niektórzy mówią, że wielka powódź z lipca 1997 roku związana była z pracami archeologicznymi, które odbywały się rok wcześniej na Rynku.


• Rynek  (fot.)  (fot.)
Obecny Rynek jest dużym, prostokątnym placem, który jest otwarty w kierunku północnym. Z rogów Rynku wychodzą cztery ulice w kierunkach równoleżnikowych oraz dodatkowo ulice ze środka pierzei zachodniej, ze środka pierzei północnej oraz ze wschodniego odcinka pierzei południowej.
W średniowieczu pośrodku Rynku znajdował się ratusz, a tuż obok stał dom kupców. Wokół Rynku stały murowane sukiennice. Na Rynku znajdowały się stragany, kramy oraz ławy. Pożar z października 1488 roku zniszczył całą wschodnią pierzeję kościoła św. Jakuba, ratusz, budy kramarskie, rezydencję kanoników, a także wieżę kościoła Wniebowzięcia NMP. W kolejnym pożarze w 1722 roku zniszczone zostały budowle w środku Rynku.
Rynek ucierpiał w 1945 roku, pozostał się tylko jeden budynek pod numerem 3. Zabudowę Rynku odbudowano w latach powojennych.


• Kościół Matki Bożej
Zbudowany w stylu barokowym w latach 1723-1736. Kościół jest najstarszym sanktuarium maryjnym na Górnym Śląsku. Ołtarz z wystrojem neobarokowym pochodzi z 1870 roku. Po obu stronach ołtarza znajdują się trzy kolumny, u góry usytuowany jest obraz św. Anny z 1893 roku, a środek ołtarza zajmuje obraz Matki Bożej.
Obraz to najcenniejszy skarb sanktuarium maryjnego. Ma 77 cm szerokości i 120 cm wysokości, namalowany jest na drewnie, a pochodzi z przełomu XVI i XVII wieku. W kompozycji i stylu obraz podobny jest do obrazu Matki Bożej Częstochowskiej. W sierpniu 1932 roku, w 500 setną rocznicę istnienia kościoła, kardynał Adolf Bertram z Wrocławia dokonał koronacji obrazu złotymi koronami. W 1945 roku korony zostały skradzione. Nowe korony cudowny obraz otrzymał w 1955 roku. Niestety, korony ponownie skradziono w 1985 roku. Kolejna, trzecia koronacja, odbyła się w sierpniu 1987 roku. Korony poświęcił w 1999 roku Papież Jan Paweł II.
Oprócz cudownego obrazu, zabytkami w kościele są dwa boczne ołtarze: Najświętszej Krwi i Świętego Krzyża, pochodzące z końca XVII wieku.


• Budynek Sądu Rejonowego  (fot.)
Wybudowany w latach 1823-1826 w stylu późnoklasycystycznym. W 1892 roku wybudowano obok znacznie większy budynek sądu krajowego, który również istnieje do dziś.

11.2017

Na podstawie stron internetowych: Strona Urzędu Miejskiego w Raciborzu, Racibórz w Wikipedii oraz przewodnika Agnieszki i Roberta Sypków Zamki i obiekty warowne od Opola do Żywca, Oficyna Wydawnicza Alma-Press.

Aktualizacja 09.11.2017