Dariusz Domagała - Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce

Dziś trudno wyobrazić sobie nasz świat bez ropy naftowej i produktów pochodzących z jej przerobu. Pewnie nie wszyscy wiedzą, że to wszystko dzięki trzem naszym rodakom - Ignacemu Łukasiewiczowi, Tytusowi Trzecieskiemu i Karolowi Klobassie-Zrenckowi, którzy w małej wsi Bóbrka koło Krosna w 1854 roku uruchomili pierwszą na świecie (i wciąż czynną) kopalnię ropy naftowej, zwanej w tamtych czasach olejem skalnym.
Szkoda tylko, że mimo to nie zostaliśmy "drugim Kuwejtem". Wielka szkoda...

Bóbrka Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego

W 1854 roku na terenie wsi Bóbrka koło Krosna powstała z inicjatywy Karola Klobassy-Zrencka (właściciela wsi), Tytusa Trzecieskiego i Ignacego Łukasiewicza, pierwsza na świecie kopalnia ropy naftowej, zwanej wtedy olejem skalnym. Pierwsze szyby, zwane kopankami, były drążone ręcznie, później zastosowano wiercenia metodą udarową i parową, które pozwalały na wiercenie aż do głębokości 240 m. W 1856 roku w Ulaszowicach Łukasiewicz uruchomił pierwszą rafinerię. W 1868 roku na terenie kopalni funkcjonowały już 84 szyby, z których uzyskano 350 ton ropy. W 1861 roku powstała oficjalna spółka naftowa. Tytus Trzecieski wniósł wkład pieniężny, Karol Klobassa ofiarował teren pod kopalnię, natomiast Ignacy Łukasiewicz objął kierownictwo nad całym przedsiębiorstwem. Łukasiewicz dbał o modernizację kopalni oraz ulepszanie kolejnych rafinerii, a zyski wspólnicy dzielili po równo. W 1871 roku Łukasiewicz zrezygnował ze swoich udziałów w spółce, ale pozostał przy funkcji dyrektora. Prowadził rafinerię, a surowiec do produkcji kupował u swoich wspólników. Łukasiewicz zajął się całkowicie przeróbką ropy, a jego pracami interesowali się światowi potentaci przemysłu naftowego. Produkty rafineryjne Łukasiewicz rozprowadzał w sklepach w Tarnowie, Krakowie i Warszawie. Działalność przemysłową Ignacy Łukasiewicz łączył z działalnością publiczną i społeczną - w 1866 roku stworzył "Kasy Brackie", które były pierwszymi w Polsce i Europie instytucjami ubezpieczeniowymi, chroniącymi w przypadku chorób i inwalidztwa. Stworzył także "Kasy Zapomogowe", które udzielały krótkoterminowych, bezprocentowych pożyczek. W Bóbrce założył zakład leczniczy i szkołę, a razem Tytusem Trzecieskim ufundował kościół. Za działalność społeczną Papież Pius IX odznaczył Ignacego Łukasiewicza Orderem Św. Grzegorza i nadał mu zaszczytny tytuł Szambelana Papieskiego.
Po śmierci Łukasiewicza, w 1882 roku, dyrektorem kopalni został Adolf Jabłoński, a następnie Zenon Suszycki. Kopalnia w Bóbrce przetrwała obie wojny światowe, a w latach 50-tych XX wieku odkryto tu nowe złoże ropy. Mimo, że złoża są już dużej mierze wyeksploatowane, kopalnia w Bóbrce wciąż działa...

Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce powstało w 1961 roku z inicjatywy pracowników Kopalnictwa Naftowego w Krośnie oraz Muzeum PTTK w Krośnie. Muzeum powołał Zarząd Główny Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego, a dla zwiedzających muzeum otwarto w 1972 roku, w 150 rocznicę urodzin Ignacego Łukasiewicza. W 2000 roku oddano do użytku Pawilon Wystawowy, w którym mieszczą się sale ekspozycyjne, sala konferencyjna, część administracyjna, archiwum oraz biblioteka. W salach ekspozycyjnych są prezentowane wystawy związane z górnictwem naftowym, gazowniczym oraz przemysłem rafineryjnym (fot.).
W sierpniu 2004 roku powołano do życia Fundację Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce, której podstawowym celem jest prowadzenie Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza. Muzeum, na terenie 20 ha, gromadzi pamiątki po Ignacym Łukasiewiczu, zdjęcia i dokumenty dotyczące ropy naftowej, urządzenia związane z jej wydobyciem i eksploatacją.

Najcenniejszymi obiektami na terenie muzeum są te pochodzące z czasów Ignacego Łukasiewicza:

Kopanka Franek

Wykonana ręcznie około 1860 roku do głębokości 50 m, a następnie pogłębiona za pomocą wiertnicy ręcznej do głębokości 150 m. Kopanka jest wciąż czynna (fot.).

Kopanka Janina

Wykopana ręcznie do głębokości 132 m, a następnie pogłębiona wiertnicą ręczną do głębokości 250 m. Dziś wciąż jest eksploatowana przy użyciu pompy wgłębnej.

Warsztat mechaniczny

Z 1864 roku o konstrukcji drewnianej, służył do obsługi wierceń metodą udarową. Znajdują się w nim proste maszyny do obróbki m.in. tokarka i wiertarka napędzana ręcznie za pośrednictwem pasów transmisyjnych (fot.).

Budynek administracyjny kopalni, tzw. Dom Łukasiewicza

Z 1865 roku. W budynku otwarto ekspozycję apteczną, nawiązującą do pierwszej pracy Ignacego Łukasiewicza. Prezentowane są tam słuchowiska poświęcone historii odkrycia nafty i założenia kopalni ropy naftowej w Bóbrce. Ponadto kolekcja lamp naftowych, fotografii oraz ekspozycja geologiczna (fot.) (fot.) (fot.) (fot.).

Kuźnia kopalniana

Z 1856 roku. Znajdują się tam dwa paleniska zbudowane z cegły, podsycane za pomocą skórzanego miecha z lat 1890-95. Kuźnia wyposażona jest w stare narzędzia kowalskie.

Zrekonstruowana wiertnica ręczna

Z 1862 roku, służąca do wiercenia płytkich otworów metodą udarową. Używano ją do pogłębiania kopanek w kopalni Bóbrka oraz na terenie innych kopalń na terenie Podkarpacia (fot.).

Obelisk ufundowany przez Ignacego Łukasiewicza

Ufundowany w 1872 roku. Na obelisku widnieje napis: "Dla utwalenia pamięci założoney kopalni oleyu skalnego w Bóbrce wr 1854 Ignacy Łukasiewicz 4-11-72".

Poza obiektami pochodzącymi z czasów Łukasiewicza w muzeum znajdują się także:

Kotłownia

Z końca XIX wieku o konstrukcji drewnianej, która dostarczała pary do napędu urządzeń kopalni.

Wiertnica typu kanadyjskiego

Z 1885 roku. Napędzana parową lokomobilą (fot.) (fot.).

Wiertnica udarowa typu Bitków

Z 1923 roku. Zmodernizowana przez polskich inżynierów i techników naftowych wiertnica typu kanadyjskiego (fot.).

Urządzenia wiertnicze typu SM (SM 3, SM 4) (fot.)
Urządzenia wiertnicze obrotowe typu Trauzl
Urządzenia wiertnicze typu SMFM, UP-200 (fot.)
Stacja paliw CPN

W budynku wystawa dotyczącą działalności CPN-u w latach 1945-1999. Kolekcja archiwalnych fotografii dotyczących dystrybucji paliwa, przedmioty związane z działalnością CPN (fot.).

Kopalnia z lat 60-tych XX wieku

Specjalny sektor powstały w 2010 roku przedstawiający wygląd kopalni ropy z lat 60-tych XX wieku (fot.).

Ponadto na terenie muzeum zgromadzono: pompy i sprężarki dawnej konstrukcji (fot.), kieraty do grupowego pompowania odwiertów, zbiór gazomierzy domowych i przemysłowych, kolekcję lamp naftowych, aparaturę laboratoryjną, zbiór narzędzi do wierceń obrotowych, medale okolicznościowe, znaczki pocztowe o tematyce naftowej, karty i kopert pocztowe, książki, publikacje, czasopisma naftowe od 1893 roku oraz fotografie o tematyce naftowej.
Wstęp do muzeum jest płatny.

Muzeum znajduje się we wsi Bóbrka, która leży w gminie Chorkówka, powiecie krośnieńskim, województwie podkarpackim. Miejscowość leży w odległości około 13 km na południe od Krosna. W pobliżu Bóbrki przebiega droga krajowa nr 19.
Według danych z roku 2014 miejscowość liczyła około 850 mieszkańców.

11.2016

Na podstawie stron internetowych: Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce oraz Skanseny.net - Bóbrka.

Aktualizacja 19.11.2016