
| Strona główna Galeria zdjęć |
|
Tradycje przemysłowe w okolicach Samsonowa mają bardzo długą historię. Początkowo rudę żelaza przerabiano w
tzw.
dymarkach.
Pierwszy wielki piec powstał w 1598 roku. Był to piec typu bergamowskiego, a jego konstruktorem był
specjalista z Włoch, Hieronim Caccio. Był to pierwszy piec w którym wytapiano żelazo w postaci płynnej
surówki. W latach 1641-1644 nastąpiła przebudowa pieca przez kolejnego Włocha
Jana Gibboni.
Był to bardzo ważny skok technologiczny bowiem w wielkim piecu uzyskiwano temperaturę pozwalającą na
stopienie żelaza, dzięki czemu jego dalszy przerób był łatwiejszy i uzyskiwano wyjściowy produkt lepszej
jakości. W 1709 roku zakład z okolicznymi dobrami przejęli biskupi krakowscy. W początkach XVIII wieku
piec był już w bardzo złym stanie. Za czasów biskupa
Kajetana Sołtyka
powstał więc nowy wielki piec (1778), a w roku 1789 huta przeszła na własność Państwa.
Z inicjatywą budowy nowej huty żelaza w Samsonowie wystapił w 1817 roku Stanisław Staszic. Rok później kamień węgielny położył namiestnik Królestwa Polskiego książę gen. Józef Zajączek i stąd wzięła się nazwa huty "Józef". Hutę budowali specjaliści z Saksonii pod nadzorem Bogumiła Schmidta i Fryderyka Lampe na wzór huty w Pankach koło Częstochowy. Oprócz wielkiego pieca powstała też odlewnia, modelarnia oraz suszarnia. Całą budowę ukończono w 1823 roku. Obok huty powstało też osiedle murowanych domów mieszkaniowych dla pracowników. Opalana węglem drzewnym huta produkowała około 800 ton surówki rocznie. Przerabiały ją fryszernie w okolicznym Jasiowie, Janaszowie, Umrze i Światełku nad Bobrzą. W 1829 roku zainstalowano maszynę parową, która napędzała miechy. W latach 1830-1831 zakład dostarczał broń uczestnikom powstania listopadowego. W 1835 roku zmodernizowano wielki piec. W połowie XIX wieku produkcja huty wynosiła do 8000 centnarów surowca, 1200 centnarów wyrobów żelaznych (m.in. naczyń kuchennych) i do 2000 centnarów odlewów (1 centnar warszawski był równy 64,8 kg). W latach 1843 i 1848 w zakładzie wybuchły poważne pożary. Huta produkowała także broń dla powstańców styczniowych, za co Rosjanie spalili hutę w nocy z 9 na 10 czerwca 1866 roku. Po tym pożarze zakład nie został już odbudowany ze względu na wyczerpywanie się okolicznych złóż rudy żelaza. W czasie I wojny światowej Austriacy zniszczyli tzw. wieżę gichtową, w której mieściły się urządzenia wyciągowe. W 1922 roku teren zakładu został zakupiony od Ministerstwa Przemysłu i Handlu przez osoby prywatne. W 1976 roku Wojewódzki Konserwator Zabytków w Kielcach wykupił ruiny na rzecz Skarbu Państwa. W 1995 roku teren byłej huty żelaza skomunalizowano i pozostaje on do dziś własnością gminy Zagnańsk. Do dzisiaj pozostały ruiny wielkiego pieca, wieży wyciągowej oraz hal produkcyjnych (fot.) (fot.) (fot.) (fot.) (fot.). Ruiny huty żelaza "Józef" zostały wpisane w 1956 roku do rejestru zabytków. W latach 1981-1983 wykonano prace konserwatorskie, uzupełniono wówczas ubytki koron murów, udrożniono kanał wodny, wybrukowano podłoża i wykonano komin wentylacyjny. W 1987 roku obiekt ogrodzono. To niezwykle urokliwe miejsce, będące jedną z najwspanialszych pamiątek Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, można dziś zwiedzać bezpłatnie. Ruiny huty żelaza "Józef" znajdują się w miejscowości Samsonów (gmina Zagnańsk, powiat kielecki, województwo świętokrzyskie). Miejscowość położona jest w Górach Świętokrzyskich, pomiędzy Pasmem Oblęgorskim na zachodzie a Pasmem Klonowskim na wschodzie. Leży nad rzeką Bobrzą. Według stanu z 2009 roku wieś liczyła nieco ponad 1100 mieszkańców. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 750. Samsonów leży w odległości około 17 km na północ od Kielc. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- W pobliżu Samsonowa (4 km) warto jeszcze zajrzeć do Zagnańska, gdzie rośnie słynny na całą Polskę dąb "Bartek". Więcej zdjęć Bartka możecie zobaczyć tutaj. 06.2021 Na podstawie stron internetowych: swietokrzyskie.org.pl - huta żelaza "Józef" oraz Huta żelaza "Józef" w Samsonowie w Wikipedii. Aktualizacja 02.06.2021 |