Pod koniec XIX wieku z powodu rozwijającego się przemysłu i znacznego wzrostu liczby ludności w zachodniej części Górnym Śląsku gwałtownie wzrosło zapotrzebowanie na wodę. Konieczne stało się więc rozwiązanie problemu deficytu wody pitnej. Pierwszym krokiem było zagospodarowanie wody wypływającej ze sztolni po dawnej kopalni srebra w Reptach koło Tarnowskich Gór. W 1884 roku uruchomiono pierwszy państwowy wodociąg przesyłający wodę w kierunku obecnego Chorzowa. Kolejnym krokiem była budowa kompleksu wodociągowego, który miał wykorzystywać bogate zasoby wody podziemnej odkryte podczas poszukiwań węgla w okolicach Pyskowic. Wykonano pierwsze odwierty studni artezyjskich, a po przeprowadzeniu badań jakości wody opracowano projekt stacji wodociągowej i przystąpiono do jego realizacji.
Budowę wodociągu rozpoczęto w latach 1894-1895 i wzniesiono wówczas budynki administracyjne, stację pomp oraz kotłownię parową. Wszystkie obiekty stacji wodociągowej wybudowano w stylu modernistycznym. Uruchomienie Państwowego Wodociągu "Zawada-Zabrze", czyli dzisiejszej Stacji Uzdatniania Wody "Zawada", miało miejsce 11 czerwca 1895 roku. Stacja została wybudowana ze środków Królewskiego Pruskiego Górniczego Urzędu Skarbowego. Zaopatrywała w wodę kilka miejscowości powiatu zabrzańskiego, bytomskiego i miasto Gliwice. Największym przemysłowym odbiorcą wody była kopalnia "Królowa Luiza" w Zabrzu. Wodę pozyskiwano z kilku studni głębinowych odwierconych do głębokości około 200 m. Stacja była wyposażona w pompy parowe. Parę wytwarzano w kotłach parowych opalanych węglem, który wydobywano w okolicznych kopalniach.
Na początku lat 20-tych XX wieku, jeszcze przed podziałem Górnego Śląska, rozbudowano stację. Wykonano wówczas nowy odwiert głębinowy "Zawada IV" i wybudowano studnię "Jelina". Wydajność wszystkich ujęć wody wzrosła do 40000 metrów sześciennych na dobę. W latach 1927-1929 nastąpiła przebudowa hali maszyn i kotłowni. Dodatkowo wybudowano warsztat, łaźnię, garaże, magazyn, budynek straży pożarnej i komin.
Parowe urządzenia w stacji "Zawada" pracowały aż do 1967 roku. Rozpoczęto wtedy generalny remont stacji, w wyniku którego dokonano zmiany technologii zakładu wygaszając kotły parowe i przechodząc na elektryczność. W hali maszyn ustawiono zespoły pompowe napędzane silnikami elektrycznymi o napięciu 6 kV. Wybudowano nową rozdzielnię elektryczną, a budynek kotłowni zamknięto.
W 2001 roku przeprowadzono kolejny etap modernizacji stacji. Unowocześniono rozdzielnię zasilającą, wymieniono zespoły pompowe oraz wprowadzono nowoczesne systemy sterowania ciśnieniem i wydajnością.

Obecnie Stacja Uzdatniania Wody "Zawada", mimo wpisania jej w 1991 roku do rejestru zabytków, wciąż nieprzerwanie dostarcza wodę mieszkańcom Górnego Śląska. Nad jakością dostarczanej wody czuwa specjalne laboratorium, jednak woda z głębinowych odwiertów jest tak doskonałej jakości, że nigdy nie była i nie jest uzdatniana, a przed wtłoczeniem do wodociągów jest jedynie dezynfekowana podchlorynem sodu.

Stacja wodociągowa "Zawada" wraz z zabytkowym oraz współczesnym, wciąż działającym, wyposażeniem jest od 2004 roku udostępniona do zwiedzania. W budynku pompowni  (fot.) z 1929 roku znajdują się między innymi: tłokowy zespół pompowy o wydajności 11 m3/min, turbozespół pompowy o wydajności 25 m3/min, dwustopniowa turbina wysokiego ciśnienia z 1928 roku, agregat pompowy z 1923 roku oraz sprężarki parowe  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.). Zwiedzanie stacji jest bezpłatne, a tamtejsi pracownicy chętnie udzielą różnych, ciekawych informacji.

Zabytkowa Stacja Wodociągowa "Zawada" wchodzi obecnie w skład Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów SA z siedzibą w Katowicach. Od 2006 roku wchodzi w skład Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.
Stacja znajduje się w miejscowości Karchowice (gmina Zbrosławice, powiat tarnogórski, województwo śląskie). Według stanu z 2017 roku wieś liczy około 300 mieszkańców. Przez wieś przebiega droga krajowa nr 94. Karchowice leżą w odległości około 15 km na północ od Gliwic.